Dịch đậu mùa khỉ bùng phát vào tháng 5/2022, xuất hiện tại những nước chưa từng có vi rút lưu hành trước đây như: Mỹ, Anh, Thụy Điển, Bỉ, Thái Lan, Ân Độ, Tây Ban Nha,... Đến nay tổng số ca nhiễm toàn thế giới là hơn 90.000, chủ yếu là nam giới có quan hệ tình dục đồng tính. Tỷ lệ tử vong do bệnh đậu mùa khỉ là 0-11% và cao hơn ở trẻ nhỏ. Ngày 23/7/2022, WHO tuyên bố đậu mùa khỉ là tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng quốc tế, xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Đường lây truyền bệnh đậu mùa khỉ. Bệnh đậu mùa khỉ lây truyền từ người qua người kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên, qua tiếp xúc trực tiếp, bao gồm: quan hệ tình dục, qua giọt bắn lớn. Vì vậy, cần tránh tiếp xúc gần với bệnh nhân mắc đậu mùa khỉ, tránh tiếp xúc trực tiếp với những vết thương, dịch cơ thể, giọt bắn và các vật dụng, đồ dùng bị nhiễm mầm bệnh. Trong trường hợp nơi ở, nơi làm việc có người mắc hoặc nghi ngờ mắc bệnh, thông báo cơ quan y tế để được tư vấn và xử trí kịp thời, không tự ý điều trị. Hiện Việt Nam chưa có vắc xin và thuốc đặc trị cho đậu mùa khỉ, chỉ có vắc xin phòng bệnh đậu mùa.
Triệu chứng của bệnh đậu mùa khỉ. Bệnh đậu mùa khỉ thường có triệu chứng lâm sàng nhẹ hơn bệnh đậu mùa, thường diễn biến tự khỏi sau 2-4 tuần, tỷ lệ tử vong thấp hơn nhiều so với bệnh đậu mùa, từ 3-6%. Bệnh có thể diến biến nặng ở trẻ em, phụ nữ có thai, người suy giảm miễn dịch. Thời gian ủ bệnh trung bình từ 6-13 ngày, có thể thay đổi từ 5-21 ngày. Bệnh thường diễn biến qua 02 giai đoạn: Giai đoạn sốt: kéo dài 0-5 ngày với các triệu chứng sốt, đau đầu dữ dội, đau lưng, đau cơ, hạch lympho viêm và sưng đau, kiệt sức. Giai đoạn phát ban ngoài da: thường bắt đầu từ 1-3 ngày sau khi xuất hiện sốt. Ban ngoài da đa dạng gồm có: ban dát sẩn, cục sẩn, mụn nước, mụn mủ.
Ban có xu hướng tập trung vùng mặt và ngọn chi hơn là ở vùng thân mình. Ban mọc chủ yếu ở mặt (95%), lòng bàn tay và lòng bàn chân (75%), ngoài ra cũng hay gặp niêm mạc miệng (70%), niêm mạc sinh dục (30%) và kết-giác mạc (20%). Số lượng ban có thể từ một vài ban cho đến hàng nghìn ban. Trong trường hợp nặng, các tổn thương có thể liên kết với nhau thành mảng lớn và bong vảy. Sau khoảng 01 tuần, các mụn nước khô đi và bong vảy không để lại di chứng sẹo nếu không bị nhiễm trùng.
Các biện pháp phòng bệnh trong cộng đồng. Che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, tốt nhất che bằng khăn vải hoặc khăn tay hoặc khăn giấy dùng một lần hoặc ống tay áo để làm giảm phát tán các dịch tiết đường hô hấp. Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt ngay sau khi ho, hắt hơi. Không khạc nhổ bừa bãi nơi công cộng. Thực hiện lối sống lành mạnh, tăng cường vận động thể lực, nâng cao sức khỏe.
(Nguồn: https://vnexpress.net/virus-dau-mua-khi.html)
BSCKI.Phạm Hồng Thanh - Trung tâm Y tế TPLX
